Ontwaken is kut
Een bemoedigende pagina voor uitgeputte zoekers.
Je hebt de boeken gelezen. Je weet dat je niet je gedachten bent, dat alles één is en dat er eigenlijk niemand is die iets kan bereiken.
Maar je bent er wel behoorlijk moe van geworden.
Misschien kun je non-dualiteit uitstekend uitleggen, maar voelt alles nog steeds afgescheiden. Misschien heb je iets ervaren dat zo helder en vanzelfsprekend was dat je dacht: dit vergeet ik nooit meer.
En toen was het dinsdag.
Ik ken die zoektocht. Hij begon bij mij luchtig, werd steeds verbetener en heeft me heel wat kennis opgeleverd waarmee ik mezelf uitstekend in de weg kon zitten.
Ik snap het, maar ik voel het niet.
Toen ik net een beetje uit mijn alcoholmist opkrabbelde, vond ik bij de kassa van Scheltema Verlichting voor luie mensen van Paul Smit. De muppets in je hoofd waar hij over schreef spraken me aan. Het was grappig, toegankelijk en intrigerend.
Daar wilde ik meer van weten.
Dus las ik tientallen boeken, nam een non-dualiteitscoach en verzamelde steeds meer manieren om hetzelfde uit te leggen. Mijn hoofd vulde zich met vingers die naar de maan wezen, hout dat gehakt moest worden en water dat vóór én na ontwaken gedragen werd.
Er vormde zich een kennisklont.
Ik kon er steeds beter over praten. Maar ik was nog steeds ongelukkig en voelde me nog steeds een afzonderlijk iemand in een wereld vol andere afzonderlijke dingen.
Ik wilde wegzinken in die Eenheid. Ik zat te wachten op de klik waardoor alles wat ik begreep eindelijk ook mijn ervaring zou worden.
Hoe kon ik het allemaal snappen en het toch niet zien?
Iedereen is verlicht, behalve ik.
Op non-duale fora kwam ik mensen tegen die precies wisten wie er nog een ego had en wie daar allang aan voorbij was.
De Advaita Politie.
Er waren eindeloze discussies over wie er wel en niet bestond. Ik deed mee, leerde de termen en kreeg steeds sterker het idee dat sommige mensen op een volkomen ander niveau leefden. Een exclusief clubje dat elkaar begripvol beknipoogde.
Ik stond erbij met mijn boeken.
Wat zagen ze dan? Wat was HET überhaupt? En waarom ging bij mij het licht niet aan terwijl ik zo mijn best deed?
Ik las meer en stuurde mijn coach steeds langere mails. Hij antwoordde steeds korter. Uiteindelijk zei hij dat hij me waarschijnlijk niet verder kon helpen. Misschien moest ik weer eens met een psychiater praten.
Dat was ongeveer waar mijn toewijding me gebracht had.
Ik had het. En toen was het weg.
Twee weken later stond ik op van mijn computer en keek naar buiten.
Op de Overtoom kwam een man op een fiets van links. Een man met een hond kwam van rechts. De zon scheen op een pand aan de overkant.
En ineens klopte alles.
Het leek de meest perfect gechoreografeerde ontmoeting ooit. Een Zwitsers uurwerk. Alles was volledig wat het moest zijn, zonder dat er iets bij hoefde of anders moest.
Daarna zat ik nog uren in een soort high. De volgende dag was het weg.
Ik heb vaak geprobeerd de situatie te herhalen. Opstaan, naar buiten kijken. Misschien moesten er weer een fietser en een hond langskomen.
Het lukte niet.
De ervaring werd een nieuwe maatstaf. Ik wist nu hoe het kon voelen. Waarom voelde het dan niet meer zo?
De mooiste teleurstelling van mijn leven.
Een andere keer keek ik het ene filmpje van Paul Hedderman na het andere. Ik was driftig op zoek naar Bewustzijn.
Waar was het?
Toen ik de laatste video afzette, realiseerde ik me ineens: oh kut. Ik kijk door mijn ogen naar de wereld. Zonder bewustzijn zou ik niet eens weten dat er een wereld was.
Wat ik zocht, was blijkbaar al betrokken bij het zoeken.
Ik noem dat de mooiste teleurstelling van mijn leven.
Het was bevrijdend en belachelijk eenvoudig. Maar ook totaal niet spectaculair. Geen hemelse fanfare. En het veranderde niet wezenlijk alles wat ik lastig vond.
Ik kon nog steeds prima ongelukkig zijn.
Waarom ben ik nog steeds zo fucking boos?
In de jaren daarna kwam de zoektocht terug en verdween hij weer. Boeken, filmpjes, verschillende insteken. Stoppen. Opnieuw beginnen.
En ergens is er iets veranderd.
Ik heb geen datum. Of een bankje in het park. Het ging zo langzaam en voorzichtig dat ik de overgang niet opmerkte. Pas later merkte ik dat ik niet meer volledig geloofde in alles wat mijn hoofd vertelde.
Er waren momenten van enorme helderheid. Dagen waarop ik glimlachend door de supermarkt liep omdat alles zo heerlijk raar was.
Maar ook jaloezie. Boosheid. Frustratie. Oude pijn.
Soms rauwer dan ooit.
Dat paste slecht bij mijn verwachtingen. Ik had gehoopt dat het menselijke gedoe een stuk minder zou worden. Soms voelde het alsof ik juist een volle boodschappentas aan shit had gekregen.
Er is wel een verschil. Ik kan er beter bij blijven. Gevoelens en verhalen nemen me minder volledig over en blijven vaak korter hangen.
Maar ze doen nog steeds pijn.
Ik weet niet of er nu oude conditionering ‘doorgewerkt moet worden’. Misschien. Misschien ook niet. Ik merk wat er gebeurt, maar heb er geen sluitende verklaring voor.
Die wil ik er ook niet meer bij verzinnen.
Dus ja, ontwaken is kut.
Soms.
Omdat dingen intens hard en radicaal kunnen binnenkomen. Omdat wat je ervaart zo weinig lijkt op wat je ervan verwachtte. Ik dacht dat ik eindelijk van een hoop gedoe af zou zijn, en bleek nog steeds overal middenin te zitten.
Maar er zijn ook helderheid, lichtheid en momenten waarop alles heerlijk raar is. En er is ruimte, ook als het pijn doet.
De titel van deze pagina vertelt dus niet het hele verhaal. Maar ik had hem tijdens mijn zoektocht graag eens ergens gelezen.
Niemand hier.
Maar ik moet nog steeds de afwas doen!
Als iemand zegt ‘er is hier niemand’, wil ik hem soms slaan.
Dat zal wel niet erg verlicht zijn.
Ik kan iets herkennen in die uitspraak. Maar ik heb weinig geduld meer met gesprekken waarin iemand voortdurend uitlegt dat hij niet bestaat, geen antwoord kan geven en nooit iets heeft meegemaakt.
Ondertussen duurt het interview drie kwartier.
Zeker als je uitgeput, verdrietig of verward bent, kan zulke taal je behoorlijk alleen laten staan. Je komt met iets wat je bezighoudt en krijgt te horen dat er niemand is die ergens mee kan zitten.
Daar kan ik weinig mee.
Mijn humor is er nog. Mijn talenten ook. En mijn gevoeligheid, mijn oude patronen en het vermogen om me ergens ontzettend over op te winden.
Er is iets veranderd. Het leven gaat door. Ik ga naar de snackbar en doe de afwas.
Over wat dat allemaal betekent, ben ik een stuk minder stellig geworden.
Ben ik nu verlicht?
Dat is natuurlijk de Heilige Graal.
En ook weer niet, want verlichting is voor niemand. Als je de boeken en filmpjes moet geloven, verdwijnt de persoon bij verlichting. Bij échte verlichting dan. Want die schijnt er ook te zijn.
Zeg dat je verlicht bent en je krijgt een beuk van iemand die het beter begrijpt. Er zijn mensen met een onzichtbaar meetsysteem waarmee ze Ontwaaktheid of Zelfgerealiseerdheid kunnen vaststellen.
Zo ontstaat er, als je pech hebt, een nieuw probleem: wanneer weet je of je ontwaakt bent?
Volgens de kenners is de gouden regel: als je die vraag nog stelt, is het antwoord nee.
Daar zit je dan.
Je mag nauwelijks zeggen dat je leven er een stukje leuker van geworden is, want daarmee geef je weg dat ‘je’ nog ‘een leven’ hebt. Afgekeurd. Terug naar de boeken.
Ik heb geen officieel predikaat ontvangen van een of andere Sri. Het boeit me ook niet.
Wel is het overduidelijk dat er iets fundamenteel veranderd is. In zekere zin gigantisch spectaculair, maar ook juist totaal niet. Ja, sorry. Ik vond dat soort zinnen vroeger ook irritant.
Of ik mezelf verlicht noem, verandert niets aan hoe ik leef en wat ik ervaar. Ik hoef er geen titel aan te hangen om die verandering serieus te nemen.
Wat ik zocht bleek zich weinig aan te trekken van mijn ideeën over hoe het eruit moest zien.
Minder leuk dan ik dacht. Maar ook leuk op een manier die ik van tevoren onmogelijk had kunnen verzinnen.
Je mag gewoon zeggen dat het lastig is.
Je hoeft bij mij niet te bewijzen dat je begrijpt dat er niemand is.
Je kunt zeggen dat je bang bent. Dat je het zoeken zat bent. Dat je een bijzondere ervaring hebt gehad en haar mist. Of dat er iets veranderd is, maar je geen idee hebt hoe je daarmee moet leven.
Ik zal je niet vertellen hoe ver je bent op weg naar verlichting. Ik heb geen meetlat.
Wel ken ik de frustratie van steeds meer begrijpen en steeds minder weten wat je ermee moet. En van ontdekken dat ook een wezenlijke verandering niet alles oplost.
Als je daarover wilt praten, ben je welkom. We kijken naar wat je bezighoudt, wat je verwacht en waar je vastloopt.